Een verhuizing naar een woonzorglocatie brengt veel vragen en onzekerheden met zich mee. Hoe ziet de toekomst eruit? Wat mogen we verwachten van de zorg? En wat kan én mag ik als naaste blijven doen? Met de bijeenkomsten SAMEN een nieuwe start! creëren teammanager Anja Lems en mantelzorgconsulent Anneke Blaauw ruimte voor gesprek, verbinding en heldere verwachtingen.
Vanuit welke behoefte ontstond het idee om bijeenkomsten voor familieleden te organiseren?
Anja: “Ik merkte dat veel naasten behoefte hebben om met elkaar in gesprek te gaan. We wilden ze de ruimte bieden om hun verhaal te delen – met andere naasten, zorgmedewerkers of met leden van de cliëntenraad. Tijdens de bijeenkomst ontmoeten de familieleden ook de mensen die hier werken. Dat maakt het makkelijker om elkaar later op de gang even aan te spreken of een gesprek te beginnen. In de kern draait SAMEN een nieuwe start! om verbinding.”
Anneke: “Informatieuitwisseling is minstens zo belangrijk. Wij vertellen hoe bepaalde dingen hier gaan, en vragen tegelijkertijd hoe naasten het zien. Daar leren wij weer van. We willen laten zien dat we het écht samen doen.”
Wat gebeurt er tijdens zo’n bijeenkomst?
Anja: “We starten met een voorstelrondje. Iedereen vertelt kort wie hij of zij is en bij wie hij of zij hoort. Ook het zorgpersoneel stelt zich voor. Daarna vertellen we iets over de zorg in Nederland – bijvoorbeeld over de uitdagingen waar we voor staan en over het aantal uren zorg waar iemand recht op heeft. Veel mensen schrikken als ze horen dat dat gemiddeld zestien uur per week is. We benadrukken dat naasten bij ons welkom zijn om de dingen die ze deden, te blijven doen.”
Anneke: “We willen voorkomen dat mensen denken dat ineens niets meer mag. Dat zorgprofessionals alles bepalen en overnemen. Daarom vragen we niet wat wij voor mensen kunnen betekenen, maar wat we absoluut niet van ze mogen afnemen. We laten ook zien hoe een dag op de woning eruitziet, zodat mantelzorgers een realistisch beeld krijgen van wat hun betrokkenheid in de praktijk betekent. De mensen van de dagbesteding spelen een belangrijke rol. Zij laten zien welke materialen bij activiteiten gebruikt kunnen worden – zoals spellen, de duo-fiets en de BeleefTV – en deelnemers kunnen deze zelf uitproberen. Ook wijzen zij de weg naar informatie over de verschillende activiteiten bij Lindendael. Door hun betrokkenheid zijn zij bovendien laagdrempelig aanspreekbaar voor naasten.
Anja: “Omdat er behoefte is aan het delen van ervaringen, sturen we bewust aan op interactie. De groep is klein genoeg om echt met elkaar in gesprek te gaan. Dat wordt als heel waardevol ervaren.”
Op welke manier wordt er bij Lindendael aandacht besteed aan het betrekken van naasten?
Anja: “Tijdens de kwaliteitsdagen voor woonassistenten en verzorgenden halen we actief informatie op over informele zorg. Wat is er nodig om familiebetrokkenheid binnen de woning beter op de kaart te zetten? Met die informatie gaan we in gesprek met de aandachtsfunctionaris informele zorg: wat werkt hier goed? Welke familieleden wil je betrekken? Wat heb je nodig om door te pakken? Dat verschilt per woning. Voor sommige teams kan bijvoorbeeld een familieavond goed werken, andere hebben meer aan een concreet activiteitenoverzicht waarbij familie kan aansluiten.”
Anneke: “De inzichten uit die kwaliteitsdagen zijn waardevol, en het is belangrijk om daarop actie te ondernemen. Zo blijven we ons ontwikkelen. Er gebeurt al veel – ook zonder dat we het als ‘informele zorg’ labelen. We zien dit niet als een project, maar als een beweging die uiteindelijk vanzelfsprekend moet worden. Wat daarbij helpt, is dat ik als mantelzorgconsulent regelmatig met families spreek. Daardoor weet ik wat er speelt, bijvoorbeeld als een mantelzorger overbelast raakt. Dan kijken we samen hoe we de druk kunnen verminderen. Doordat ik de eerstverantwoordelijke verzorgende hier ook over spreek, hoeft een mantelzorger zijn verhaal niet steeds opnieuw te doen.”
Wat is belangrijk bij het betrekken van naasten?
We kennen de uitdagingen in de zorg, maar het is niet onze bedoeling om naasten in te zetten ter vervanging van zorgprofessionals. Juist door gelijkwaardig samen te werken ontstaat er een sterke verbinding tussen professionele zorg en naasten, waardoor de bewoner uiteindelijk de beste zorg kan blijven ontvangen. We zien juist dat mensen – bewoners en hun naasten – graag in verbinding willen blijven. Wij onderzoeken hoe we dat kunnen ondersteunen. Zo helpt een vrouw haar man met douchen. Een andere bewoner ontvangt wekelijks zijn vrienden om samen muziek te maken – net zoals vroeger. Door het sociale netwerk in kaart te brengen, wordt zichtbaar wie en wat van betekenis is in iemands leven. We kijken altijd goed naar de draagkracht en draaglast van mantelzorgers. Wat kan en wil iemand blijven doen? En wat is te zwaar? Helpen bij het eten, samen wandelen of iemand naar bed brengen: het kan en mag nog steeds.”
Anja: “Wat vooropstaat is dat we mensen uitnodigen om deel te blijven uitmaken van de wereld van hun dierbaren. We doen het samen.”
SAMEN een nieuwe start!
In juli 2024 begon Anja met SAMEN een nieuwe start!, interactieve bijeenkomsten voor de familie van nieuwe bewoners. De bijeenkomsten duren twee uur en worden drie keer per jaar georganiseerd. Per bijeenkomst zijn er zo’n achttien deelnemers.
Ben je van plan om ook een bijeenkomst voor de familie van nieuwe bewoners te organiseren? Anja helpt je graag op weg. Mail naar anja.lems@omring.nl.
Dit artikel verscheen in iZi Magazine, nieuwsgierig naar het hele magazine? Check deze link.
